DENİZ TİCARETİNE ÖZGÜ KURALLAR

(IUA-ENSTİTÜ KARGO KLOZLARI, MÜŞTEREK AVARYA 
ve
YORK-ANVERS KURALLARI)

Doç.Dr.Selma AYTÜRE
Ömer BERKİ

Anahtar Kelimeler: Kargo Klozları, Müsterek Avarya, York Anvers Kuralları

Yöntem: Derleme

Amaç: Bu çalışmada, deniz ticaretinin sunduğu konu zenginliği içinde önemli bir yere sahip olan ve başlıkta belirtilen “Enstitü Kargo Klozları-Müşterek Avarya-York Anvers Kuralları” eksenindeki düzenlemeler ve bunların uygulamaya yansımasını analiz etmek, çalışmanın tümünden yola çıkarak bazı önerileri tartışmaya açmaktır. 

Giriş: Giriş bölümünde, “paranın sigortası” ve “malın sigortası” şeklindeki bir ayırım ile sigorta konusu, uluslararası ticaretin en önemli iki unsuru olan “para ve mal” özelinde kısaca açıklanacaktır. Bu çerçevede,  ilgisi nedeniyle “İngiliz Denizcilik Kanunu”na da değinilecektir. Bu çalışmada, deniz ticaretinin sunduğu konu zenginliği içinde önemli bir yere sahip olan ve başlıkta belirtilen “Enstitü Kargo Klozları-Müşterek Avarya-York Anvers Kuralları” eksenindeki düzenlemeler ve bunların uygulamaya yansıması analiz edilmektedir.

Dünya ticareti içinde “deniz ticareti” özel bir yere sahiptir. Bu “özel yer”, bir yandan deniz ticaretinin 2010’lu yılların sonlarında 20 trilyon dolara ulaşan dünya ticareti içinde miktar olarak % 80, değer olarak % 70 seviyelerindeki bir hacim oluşturmasından, öte yandan tüm ülkelerin ticaret kanunlarının büyük bir bölümünü oluşturmasından kaynaklanmaktadır. Bunlar yanında deniz ticareti, tarihsel gelişimiyle, sahip olduğu çok geniş terminolojik alt yapısıyla ve ayrıca operasyonel işlemlerdeki zengin çeşitliliği ile de bu “özel yer” nitelemesini hak etmektedir.

	Uluslararası Sigortacılar Birliği (International Underwriting Association – IUA) tarafından dünya ticaretine sunulan uluslararası ticaretteki mal sigortalarına ilişkin konsept olan “Enstitü Kargo Klozları (Institute Cargo Clausese – ICC)”,  genel yapısı itibariyle A, B ve C Kloz sigortaları düzenlemektedir. A, B ve C Kloz sigorta kurallarının tümünde, teminat altına alınan riskler arasında, deniz taşımacılığına özel bir durum olan “Müşterek Avarya” da yer almaktadır.

Müşterek Avarya kuralları, Enstitü Kargo Klozları bütünü içinde değil, ayrı bir hukuki metin niteliğindeki “York-Anvers Kuralları” ile düzenlenmektedir. Asıl konu müşterek avarya olmakla beraber, müşterek avarya öğretisinin ayrılmaz parçası niteliğindeki hususi avarya da ayrıca işlenecektir. Bunun yanında, müşterek avaryanın tanımının yapıldığı Türk Ticaret Kanunu’nun 1272. maddesindeki “deniz sergüzeşti” kavramının da terminolojik analizine yer verilecektir.

	Konu incelenirken, uluslararası ticarette deniz taşımacılığının “özel yerine”, Türkiye  ve dünya genelinde, istatistik verilerin desteğinde değinilecek, bu veriler sigorta sistemi ile kombine edilerek tartışılacaktır.

	“Sonuç” bölümünde ise, çalışmanın tümünden yola çıkılarak bazı saptamalar paylaşılacak; bazı önerilerin tartışmaya açılmasına gayret edilecektir. 

KAYNAKLAR

Algantürk Light,D. (2016), York Anvers Kuralları 2016, Revizyon Çalışmalarına İlişkin Değerlendirmeler, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Volume 22, Issue 3,191-201.

Civir Engin,M. (2012). 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu ve Müşterek Avarya, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, Volume 18, Issue 2,507-514.

Çetingil,E., Kender,R.ve Ünan,S. (2011), Müşterek Avarya Hukuku, İstanbul:XII Levha Yayınları.

IUA Enstitü Kargo Klozları, https://www.interdell.eu/media/23007/gocargo-institute-clauses-a.pdf.

Kender,R., Çetingil,E. ve Yazıcıoğlu,E. (2010), Deniz Ticaret Hukuku, İstanbul:XII Levha Yayınları.

Köhnen, G. (1965), Dünya Ekonomi Tarihi. İstanbul:Varlık Yayınları.

Smith, A.(2006). Milletlerin Zenginliği, İstanbul:İş Bankası Kültür Yayınları.

The Corporation of Lloyd. (1986). Lloyd’s at Home, London:William Clowes Ltd.

Türk Ticaret Kanunu, https://www.google.com/search?q=t%C3%BCrk+ticaret+kanunu+2020&oq=T%C3%BCrk+Ticaret&aqs=chrome.2.0j69i57j0l8.8675j0j15&sourceid=chrome&ie=UTF-8

York Anvers Kuralları,2004, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/01/20140113-3.htm
York Anvers Kuralları,2016, https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2019/02/20190219.pdf